Diffiniad

Un peth a nodaf yn y llyfr fy mod i'n gweithio arno yw tuedd yng Nghymru datgan gwreiddiau person ym mrawddeg gyntaf o'i ddisgrifiad. Hynny yw, mae yna uffach o bwyslais yng Nghymru ar o ble ydych chi'n dod. Edrych ar glawr bron unrhyw lyfr Cymraeg a mwy na thebyg dechreua disgrifiad yr awdur gyda rhywbeth fel: "Brodor Austin yw Chris."

Ŵn i ddim sut teimlaf am hyn. Er gwelaf werth o gael balchder yn eich ardal, rhaid gofyn ai berthnasol pob tro i rinwedd nofel yw ardal y person a ysgrifennodd y peth. Ni welir hyn mor aml ar gloriau nofelau Saesneg.

Peth arall y hoffwn ddianc rhagddo yw teitl "dysgwr." Petawn i'n dod i fod yn nofelydd rhagorol (annhebygol, gŵn, ond gall ddyn freuddwydio), bron yn sicr 100 y cant byddwn i'n cael fy nisgrifio fel dysgwr. Gwelwch hyn gyda phobl eraill. Caiff "dysgwr" ei ddefnyddio pan nad oes angen tynnu sylw at y ffaith.

Roeddwn i'n meddwl heddiw: Os mynna pobl ddefnyddio ffaith amherthnasol i'm diffinio, dwi ddim eisiau nhw sôn am fy mod yn ddysgwr. Diflas yw hwnnw. Dylen nhw ddatgan rhywbeth mwy diddorol: "A dyma Chris Cope -- he fucked a Turkish girl."

Dyna fath disgrifiad y rydw i ei eisiau ar glawr fy llyfr i.

32,211 gair

Mwy neu lai rydw i'n hanner y ffordd trwy'r llyfr erbyn hyn. Bydd yn llyfr cymharol o fyr. Felly'r dylai fod, credaf. Byddai gormod o sôn am fy mywyd yn diflasu minnau heb sôn amdanoch chi. Rydw i'n ceisio ysgrifennu stori ddifyrrus -- rhywbeth gall rywun ei ddarllen heb wybod dim amdanaf.

Yr wythnos hon rydw i'n ysgrifennu ychydig ar fy mhrofiad Eisteddfod cyntaf. Dyma sut dechreua'r darn:

"Siom. Dyna'r gair cyntaf a ddaw i'm pen wrth feddwl am fy Eisteddfod gyntaf. Wel, y gair cyntaf nad yw'n rheg, o leiaf. Rhai geiriau eraill: creigiau, llwch, diflastod, anrhefn, embaras. Ond siom yw'r pennaf air. Roedd y siom fel dwrn i'm bol."

Dwi ddim yn siŵr pa mor onest rydw i eisiau bod am fy nheimladau tuag Eisteddfod. A dweud y gwir wrthoch chi, fy nghyfaill agos, teimlaf fath o ddicter anesboniadwy tuag Eisteddfod. Chwerwdod. Ond dwi ddim yn siŵr a fydd hynny'n parhau neu a ddylwn i fynegi'r teimladau hyn mewn peth mor sefydlog â llyfr. Os rydw i'n dweud ar fy mlog taw fucking ass yw Hwn-a-Hwn, gallaf ddod yn ôl yfory ar ôl sobri a dileu'r peth. Nid opsiwn yw hwnnw gyda llyfr.

Mae yn her. I do not excel at self-censorship.

Hefyd yr wythnos hon rydw i'n meddwl am y ffaith y bydd rhaid imi ddatblygu trefn wahanol os dof i fod yn awdur proffesiynol. Fel pethau mae, gweithiaf yn galed dros ben am tua phythefnos -- wrthi'n ysgrifennu am 14 awr yn feunyddiol -- ac wedyn cael chwalu sydyn. Neithiwr roeddwn i'n cael tipyn o teenage girl moment wrth sgwrsio â ffrind ar dext. Doedd yn bert. Mae'n embaras deffro'r bore nesaf, edrych ar ffôn a meddwl: "For fuck's sake, Cope! You giant fucking girl's blouse!"

Ond o hyd mae'n well na swydd go iawn. Pan deimlaf yn is fel canlyniad yr unigrwydd o fod ar fy mhen trwy'r dydd, meddyliaf wrthyf fy hunan: "Wel, roedd gennyt ti gyfeillion pan oeddet ti'n gweithio yn y byd newyddion." Ac wedyn cofiaf taw'r unig nodwedd achubol oedden nhw. Roeddwn i'n barod rhoi matsien i'r swyddfa pan adawais.

Caf i gyfle gymdeithasu tipyn bach yr wythnos hon. Rydw i am fynd i 'Stafell Fyw yn Buffalo Bar ar nos Iau.

Ond ar hyn o bryd rhaid cael tipyn o gwsg. Yn ôl at weithio yn y bore.

26,606 gair

Nododd wythnos ddiwethaf dwy flwyddyn o'm byw yng Nghaerdydd. Symudodd y briodferch ifanc a fi yma ar 12 Gorffennaf 2006. Time flies.

Dwi ddim yn siŵr sut deimlaf am y peth. Pan gyrhaeddir diwrnodau penodol megis pen-blwydd symud i Brydain mae yna duedd edrych yn ôl a cheisio tynnu rhyw fath o gyfan-neges ganddo. Rydw i'n fwy bodlon â'm bywyd nag oeddwn i'n ddwy flwyddyn yn ôl, ond dim mor hapus. Ni chwarddaf fel y roeddwn i arfer.

Peth sy’n taro fi trosodd a throsodd wrth ysgrifennu'r llyfr hwn yw diffyg cymdeithasu difyrrus yn fy mywyd. Rhwystr yr iaith yw hwnnw, efallai. Os rydych chi'n nabod fi, byddech chi wedi sylwi y defnyddiaf ragor o Saesneg pan ydw i mewn hwyliau da. O hyd mae'n straen sgwrsio yn y Gymraeg ac weithiau gall fod yn anodd gweld y pwynt. Pam dal at yr iaith pan nad oes gennyf ddim i'w perthyn iddo yn yr iaith? Ond sut allaf berthyn i rywbeth os nad ydw i'n dal ato?

Daw bethau ag amser, efallai. Gobeithio. Weithiau rydw i'n agos i greu wltimata gwirion ar gyfer fy hunan fel: "Os nad oes pethau wedi gwella erbyn 2010, bant â fi i rywle arall." Ac weithiau cerddaf i'r lan y Garth a meddwl: "O flaen fy llygaid mae popeth fy mod ei eisiau."

Mae'r llyfr yn dod ymlaen (dyna ddywediad Saesneg mewn geiriau Cymraeg, sori). Amcan yw ysgrifennu 5,000 gair bob wythnos a llwyddais wneud hyn yn yr wythnos ddiwethaf. Prin. Roeddwn i'n brwydro erbyn math o writer's block yn ystod yr adeg. Gŵn beth ydw i eisiau ysgrifennu ond dwi ddim yn siŵr sut i'w ysgrifennu. Mae yna uffach o berygl diflasu'r darllenwr wrth ysgrifennu stori sy'n hunangofiant yn y bôn. Hunangofiant rhywun nad ydych chi wedi clywed amdano? Booooooring. Felly sut i gyflwyno hanes sy'n ddarllenadwy hyd yn oed nad ydych chi'n fy nabod -- dyna'r her. Cawn ni weld ai llwyddiannus fyddwn i.

Roeddwn i'n gweithio ar bennod sy'n delio â thechnoleg a blogio ac ati, ac roeddwn i'n meddwl am sut ydw i wedi colli tipyn o dir yn y byd modern. Effaith byw yng Nghymru yw honno, heb os. Does dim byd o'i le am fod yn wyliadwrus wrth ddelio â phethau ond mae gennym ni yng Nghymru duedd i fod ychydig rhy bell tu ôl gweddill y Western World. Mae gennym y ddinas fwyaf cosmopolitan (sef Llundain) dim ond rhyw 150 milltir i'n dwyrain (a phob math o stwff wrthi'n digwydd yng Nghaerfaddon) ond yn nhermau rhyngrwyd ymddwynwn ni fel mae'n 1995. Gwefan Golwg? Er mwyn dyn. Cymru dlos yw ein hesgus, ond yn rhy aml ymddengys i fod yn Gymru ddiog.

Er dwedir bod yna newidiadau dyfod ar wefan Golwg (yn ogystal ag ar wefan bARN). Efallai taw rownd y gornel yw'r 2000au, te. What a crazy merry-go-round existence this.

Ta beth, rydw i'n meddwl y dylwn i wneud newidiadau i'm blogiau rhywsut. Ond ŵn i ddim beth i'w wneud. Yn ogystal â hynny teimlaf angen am newid yn nhermau o'r hyn fy mod i'n gwneud. Mae'r blog hwn wedi heneiddio. Rydw i wedi heneiddio. Rydw i angen rhywbeth newydd, ond ni allaf feddwl am beth ydw i'n sôn pan ddwedaf hynny.

20,229 gair

Aeth y daith i Gaerfyrddin yn iawn. Dwedodd Catrin Dafydd wrthyf i unwaith (a) taw lle sydd eich taro fel tref a allai fod yn well yw Caerfyrddin, ac iawn yw hi. Does dim hollol o'i le am y dref ond cewch deimlad y mae rhywbeth ar goll; fel pe cafodd y dref ei hadeiladu gan fyfyrwyr trydedd flwyddyn sy'n ysgrifennu ei draethawd olaf erioed. Wrth edrych ar Gaerfyrddin, meddyliwch: "Whoever built this place, his heart just wasn't in it."

Ond dyna ni. Rydw i wedi gweld lleoedd gwaeth. Ac erbyn hyn rydw i wedi penderfynu gwneud cais am gwrs MA ysgrifennu creadigol yng Ngholeg y Drindod. Es i allan ar ddydd Gwener i siarad â darlithydd am y cwrs ac rydw i'n meddwl y mae'n rhywbeth gwna gyfunioni â'm hamcanion. Yn enwedig oherwydd dwi ddim yn siŵr beth uffach yw fy amcanion.

Rydw i eisiau ysgrifennu. Dwi ddim eisiau newynu. Cydosoda'r ddau beth hwnnw ac mae gennych chi fy amcanion.

Coleg bach yw Coleg y Drindod. Gellir ffitio'r holl beth mewn IKEA. Ond bellach bydd yn beth da. Rydw i'n gobeithio y bydd y pellter a bychander yn bethau o fudd i'm hysgrifennu. Eisoes mae gennyf syniad ar gyfer fy ymdriniaeth -- nofel am bellter, dieithriad, ymlyniad, a gwaredigaeth. Dyna'r syniad, o leiaf. Yn nwylo anfedrus i, daw'r ffycin peth i fod yn nofel amwys yn foesol am eisiau cael rhyw â'r ferch uffach o egnïol 'na sy'n portreadu Heini ar S4C.

Dadwisgo'r dracsiwt binc oddi wrthi ac mae hi'n deigr...

Ta beth, mae'r llyfr yn dod ymlaen. Pryderaf am safon fy iaith, taw gor-Saesnegaidd bydd fy Nghymraeg. Hynny yw, mae gan yr unclean megis fy hunan duedd i gyfieithu yn llythrennol, i ysgrifennu'r Saesneg gyda geiriau Cymraeg. Roeddwn i'n meddwl am hyn y diwrnod arall ar ôl darllen cofnod Peggi ble cyfieitha "in for a penny, in for a pound" fel "yn i geiniog, yn i bunt."

A dweud y gwir, does gennyf gliw sut i gyfieithu'r dywediad hwnnw (yn rhannol oherwydd ŵn i ddim ei ystyr yn y Saesneg), ac dwi ddim yn bod yn gas tuag at Peggi. Mae'n beth a wnawn ni dysgwyr i gyd. Ac mae'n anodd peidio â gwneud.

Ffordd gorau i'w osgoi yw darllen a chymdeithasu llawer yng nghyfrwng y Gymraeg. Sydd peth anodd ei wneud y dyddiau hyn. Yn rhannol oherwydd does neb eisiau gwneud dim byd (I have some choice words for a certain someone who doesn't return my fucking texts), ac yn rhannol does gennyf amser i wneud dim byd â nhw beth bynnag. Yn sgil hynny, mae'n anodd gosod amser at ddarllen.

Teimlaf euogrwydd pan nad ydw i'n gweithio. Ond wrth weithio pryderaf fy mod i'n brifo ansawdd fy ysgrifennu gan fethu â throchi yn iaith rhywun arall na fi fy hun.

Ar gefn hyn yw'r pryderon: a fydd rhywun yn hoffi'r llyfr hwn? Rydw i'n dirdroi fy hun trosto a phryderaf na chaiff ei ddarllen ac eithrio gan bobl na ddylai wedi ei brynu yn y lle cyntaf. Mae gennyf hunllef na fyddai neb ond mam-guod yn prynu'r llyfr, dim ond i gael eu cynhyrfu gan ei gynnwys. My grandmother gives me enough shit, yo. Does angen am gecru mam-guod pobl eraill.

(a) Dyna name-dropping digywilydd, onid yw?

17,204 gair

Arafodd bethau ychydig tros yr wythnos diwethaf, ces i ddelio â bowt bach o iselder a beidiodd yr ysgrifennu am dri diwrnod. Gwaith unig yw ysgrifennu; treuliaf awr ar ôl awr ar fy mhen fy hun mewn ystafell fach (mor fach na allwn ni letemu gwely yn yr "ail ystafell wely" hon). Felly roeddwn i'n isel fy ysbryd pan ges i ganlyniadau'r gwanwyn, a gwnaethpwyd pethau'n waeth ganddyn nhw.

Rydw i'n uffach o anhapus gyda'r marc a ges i mewn cwrs Hanes yr Iaith, a theimlaf taw annheg oedd y peth. Cwynais, a'r rheswm swyddogol am y marc yw nad ydw i wedi ysgrifennu digon. Roedd safon fy iaith yn ddigonol, dangosais wybodaeth o'r pwnc, ond, yn y bôn, ni ysgrifennais ddigon.

"Dim ond dwy awr yn yr arholiad," plediais yn ddi-fudd.

Ysgrifennais trwy'r ddwy awr i gyd, ond ymddengys nad oedd yn ddigon. Nid ydw i'n fyfyriwr da oherwydd dwi ddim yn medru ysgrifennu'n gyflym. Mae hynny'n taro fi fel peth hynod o hurt. Gwelais ar hysbysfwrdd Ysgol y Gymraeg taw gradd gyntaf enillodd Huw Alun Foulkes eleni. Tybed ai ddyn deallus yw Huw yn wir? Neu a yw'n ddim ond boi sy'n gallu ysgrifennu'n eithaf ffycin cyflym? (a)

Yn sgil hynny, efallai na fyddech chi eisiau darllen y llyfr fy mod i'n gweithio arno nawr. Mae'n cymryd misoedd i'w ysgrifennu. Dwedir y cymerodd James Joyce saith blwyddyn cyn gorffen Ulysses. A nodwch nad oes gan y ffycr 'na radd Prifysgol Caerdydd.

Gallaf ddychmygu hysbyseb newydd ar gyfer y brifysgol: "Need a handwritten copy of the Bible? By tomorrow? We got that shit covered."

Ond dyna ni. Does yna lawer y gallaf wneud am y peth. Rydw i wedi pasio pob un o'm modiwlau, felly does dim i dynnu fy sylw oddi fy llyfr. Ac erbyn hyn rydw i'n dechrau meddwl am yr hyn a ddaw ar ôl prifysgol.

Dydd Gwener, teithiaf allan i Gaerfyrddin er mwyn edrych ar gampws Coleg y Drindod a siarad gyda rhywun am wneud yr MA mewn ysgrifennu creadigol a gynigir yno. Ymddengys allaf wneud prosiect yn y Gymraeg trwy'r cwrs hwn, sy'n apelio ataf. Rydw i'n ddifrif am eisiau bod yn awdur Cymraeg, er gwaethaf fy handicap o fod yn ysgrifennwr araf.

Rydw i'n edrych ymlaen. Cymysgedig yw'r darlun sydd gennyf o Gaerfyrddin. Twll o le yw hi yn ôl rhai pobl. Lle gorau yn hanes lleoedd da yw hi yn ôl rhai pobl eraill. Tybiaf taw yn y canol yw'r gwir.

Byddaf yn gyrru yno wrth wrando arnaf fy hun ar y radio. Es i mewn heddiw am sgwrs gyda Hywel a Nia am ddathliadau 4edd Gorffennaf yn yr Unol Daleithiau (sef y diwrnod pan ddathlwn ni ein annibyniaeth rhag chi fast-writing sons of bitches ym Mhrydain). Darlleda'r sgwrs ar ddydd Gwener.

Dyma oedd fy nhrydydd cyfle mynd mewn a siarad â Hywel a Nia, ac mae rhaid i mi ddweud fy mod i'n mwynhau'r peth pob tro. Mae yna rywbeth amdanyn nhw sy'n gatalytig tuag at gael sgwrs. Roeddwn i'n dweud wrth Hywel fy mod eisiau gwneud pethau nodedig yng Nghymru dim ond er mwyn cael dod mewn a siarad â fe amdanyn nhw.

(a) Cymryd y piss ydw i, wrth gwrs. Rydw i'n nabod Huw oddi'r nifer o ddarlithoedd a ges i gydag ef yn ystod y flwyddyn academaidd ddiweddar, a gallaf ddweud y mae fe yn ddyn gwybodus.

10,621 gair

Fel y mae, mae gennyf ddigon o eiriau ar y prosiect hwn ar gyfer ceisio am Ysgoloriaeth Awduron Newydd oddi Academi. Yng nghefn fy mhen rydw i'n meddwl am wneud cais, ond mae'n well gennyf dreulio'r amser wrthi'n ysgrifennu yn lle na cheisio ennill arian ar gyfer ysgrifennu. Hefyd, os ydych chi'n darllen yn fanwl, gwelir taw:

"Yn achos ysgoloriaethau a anelir at brynu amser, mae’r swm a ddyfernir yn rhannol gysylltiedig â cholled incwm yn ystod cyfnod yr ysgoloriaeth, pa un a yw’r ymgeisydd yn gyflogedig ai peidio. Mae’r cais yn gofyn i chi roi amcangyfrif o’r swm hwn. Bydd angen datganiad incwm wedi ei gadarnhau arnom os bydd eich cais yn llwyddiannus. Cyfnod arferol ysgoloriaeth yw rhwng 1 a 6 mis."

Ond does gennyf swydd. Felly bydd yn anodd darparu datganiad incwm o'r hyn nad ydw i'n ennill os dwi'n ennill dim. Rydw i'n meddwl y gallwn, efallai, amcangyfrif yr hyn y byddwn i wedi ei ennill petawn i wedi cael swydd gyflog lleiafswm yn ystod yr amser fy mod i'n ysgrifennu'r llyfr. Ond ŵn i ddim ai dderbynian nhw hynny.

Mae yn Catch 22 creulon pan feddyliwch ar y peth. Dwi ddim yn gallu cael arian ar gyfer ysgrifennu oherwydd does gennyf swydd y byddai'n cipio oddi wrthyf yr amser ar gyfer ysgrifennu.

Ta beth, mae pethau'n symud ymlaen gyda'r llyfr. Rydw i wedi llwyddo ysgrifennu tipyn rhagor na 5,000 gair ymhen wythnos. Dwedir y roedd Hemingway mor feddw na fedrai ysgrifennu ond 500 gair mewn diwrnod. Felly, I'm ahead of that bastard. Wrth gwrs, roedd ein dyn Ernest yn fwy dawnus nag ydw i. A châi yntau rhagor merched.

Wrth gwrs rydw i'n fwy sane.

Baban Iesu bach. Pam does yna ddim ffycin gair Cymraeg am "sane?" Wrth chwilio, dof o hyd "call," "synhwyrol" a "rhesymol." Ond gall y geiriau hyn olygu pethau nad ydw i'n eu bwriadu. Er enghraifft, gall y gair "call" olygu "wise" yn ogystal â "sane." Ond gellir bod yn sane heb fod yn wise. Dwi ddim eisiau dweud fy mod i'n fwy "wise" nag oedd Hemingway, dim ond nad ydw i'n fucked in the head. Neu, dwi ddim mor fucked in the head ag ef.

Ta beth y gair i'w ddefnyddio, dwi ddim yn siŵr y mae yn llawer o fudd i fod yn fwy sane nag hen Ernest. Meddyliaf am hwn yn aml. A fyddwn i'n fodlon newid y bywyd sydd gennyf am un erchyll o boenus, ansefydlog, drist, hunanddinistriol, a byr os gallwn i fod yn sicr o gynhyrchu rhywbeth gwych?

A dweud y gwir?

Byddwn.

Ond fel y mae, rydw i'n neb -- wrthi'n ysgrifennu llyfr bach anghofiadwy. O leiaf rydw i'n ei ysgrifennu'n gyflymach nag byddai Ernest Hemingway.

Ac er gofynnaf o'm hunan ai fydd rhywun yn ei darllen rydw i'n ceisio i wneud stori dda o'm hanes. Pwy bynnag a ddarllena'r llyfr hwn, rydw i eisiau nhw i'w fwynhau. Mae'n broses rhwystredig o anodd weithiau oherwydd diffyg hyder yn nhermau safon fy Nghymraeg. Fel y gwelwch hwnt ac yma, gofynnaf gwestiynau am eiriau neu ymadroddion ar y blog hwn. Ond rydw i'n ceisio bod yn wyliadwrus am faint o bwys a rof i'r sgyrsiau a ddatblyga o'r cwestiynau hyn. Dwi ddim eisiau write a book by committee, fel petai.

Er enghraifft, yn y sgwrs hon mae yna drafod o'm defnyddio "ast o anhawster." Nodir taw peth Americanaidd yw defnyddio "bitch of a..." fel ymadrodd adferfol. Ni swnia'n Gymreig. Chwarae teg. I accept that. Ond dwi ddim yn Gymreig chwaith. Wrth gwrs rydw i eisiau swnio'n naturiol gyda fy iaith, ond ble mae'r ffin rhwng addasu i'r iaith a chadw personoliaeth unigol? Dwi ddim yn siŵr.

Cyfieithiwch

Gŵn beth fy mod i'n ceisio ei ddweud yma... Ond beth ydych chi'n meddwl ydyw? Sut fyddech chi'n cyfieithu hwn:

"Credaf fod gan bobl Ewropeaidd duedd i anghofio'r ast o anhawster a yw teithio o'r Unol Daleithiau."