Sunday, 24 January 2010

Popeth Cymreig


Mae nifer o bethau bach ynglŷn â Chymraeg a Chymreictod a Chymru ac yn y blaen wedi bod yn nofio trwy fy mhen yn ddiweddar ond dwi ddim yn meddwl bod un o'r meddyliau hyn yn ddigon cyflawn ar gyfer cofnod blog ar ei ben ei hun. Er, pwy sy'n dweud pa mor hir y dylai cofnod fod? Fy mlog i yw hwn, wedi'r cyfan. Petawn i eisiau ysgrifennu cofnod un-gair (boobies) gallwn wneud hynny.

Ta beth, dyma fi'n gwasgu'r meddyliau i mewn i un cofnod.

1) Dylai Eisteddfod Genedlaethol gael ei chynnal yn yr un man penodol bob blwyddyn. Hynny yw, yn hytrach na chael y dryswch a thrafferth o symud y peth yn ôl ac ymlaen o'r de i'r gogledd yn ddibaid, dylai fod rhyw fath o Bentref Eisteddfod parhaol. Fy syniad i yw cael y fath beth yn y canolbarth.
Byddai'n rhaid bod yn hawdd ei chyrraedd ar y trên, i sicrhau prifwyl wyrdd.
Yn ogystal â hynny byddai'r strwythurau -- yr adeiladau a stondinau ac ati -- hwythau'n wyrdd. Ac oherwydd nid dros dro bydden nhw, gellid rhoi mwy o ymdrech i'w hesthetig. Hynny yw, gallai gael pethau sy'n gweddu i'r ardal ac i Gymru yn well na swmp o blastig gwyn sy'n brifo'r llygaid. Yn sgil gwneud hyn, rydw i'n meddwl y byddai'n costio llai i gynnal y peth yn y pen draw.
Hefyd byddai un corff yn gyfrifol am reoli'r peth. Byddai'r brifwyl yn fwy cyson o flwyddyn i flwyddyn yn hytrach na chael y fath sefyllfaoedd lle mae un Eisteddfod yn iawn (Bala) a'r llall yn shit (Abertawe). Mae cael eisteddfodau anghyson -- eisteddfodau gwael, yn enwedig -- yn brifo'r Eisteddfod a'r ardaloedd sy'n eu cynnal.

2) Dylai Cymru ddilyn esiampl Iwerddon a defnyddio Cymraeg yn unig yn ei thermau llywodraethol. Hynny yw, yn lle na chael "prif weinidog" a "first minister" dylai fod yn "prif weinidog" yn unig. Eisoes mae tuedd i wneud hynny gyda'r Senedd, sef yr adeilad ar lan Bae Caerdydd. Ond byddai'n syniad da i wneud yr un gyda phethau eraill: prif weinidog, y Cynulliad, y Llywodraeth, ac ati. Rydw i wedi gweld Gordon Brown a Barack Obama llwyddo ynganu'r gair Taoiseach, felly rydw i'n siŵr y gallent ddelio â "prif weinidog."

3) Yn gysylltiedig â hynny, dylai Cymru gael gwared â sillafu'r un enw mewn dwy ffordd. Hynny yw, mae'n blino fi bod yna Llandaf a Llandaff; mae Merthyr Tudful a Merthyr Tydfil; mae Radyr a Radur; Mae Pen-y-lan a Penylan. Er mwyn Grav, dewiswch un.

4) Mewn Cymru fodern -- Cymru sy'n rhan o un o'r economïau mwyaf yn y byd, Cymru lle nas oes gormes Seisnig (a), Cymru lle mae rhyw 70 y cant y boblogaeth yn gweithio tros y sector cyhoeddus, Cymru lle mae rhaid cynnal yr iaith gyda grantiau -- a oes rheswm da tros annibyniaeth? Rheswm nad yw'n emosiynol?
-----

(a) Gormes go iawn ydw i'n sôn amdano. Efallai nad yw rhai'n gyfeillgar na pharchus tuag at draddodiadau Cymru, ond does dim gormes.

Wednesday, 20 January 2010

Ailwampio

Mae llanw a thrai mewn blogio. Weithiau, mae gan person rywbeth ei fod ar dan ei ddweud, ac weithiau mae'n teimlo fel bod yn dawel. Neu mae rhaid iddo fod yn dawel. Neu rywbeth rhywle rhwng y ddau.

Yn fy achos i, dwi heb ysgrifennu ers mis a hanner. Ond dwi ddim yn meddwl am fy hunan o fod "yn ôl" nawr, oherwydd es i ddim yn unman. Rydw i wedi bod yma -- yn y cyffiniau Llandaf -- yn byw fy mywyd, yn meddwl fy meddyliau. Ond dwi heb deimlo fel eu cofnodi ar y cyfan. O hyd dwi ddim yn siŵr fy mod yn teimlo'r awydd i wneud y fath beth, ond dwi am geisio. Ac mewn ymdrech i hunan-sbarduno, rydw i wedi ailwampio'r blog.

Dwi ddim yn siŵr fy mod yn hoff o'r gair 'na: "ailwampio." Mae'n swnio fel gair gwael, er nad yw'n air Saesneg wedi'i Gymreigio fel "fflio." Mae "becso" yn gair arall fel 'na. Dyw e ddim yn Saesneg ond dyw e ddim yn swnio'n Gymraeg i'm clustiau, rywsut. Ie, ac onid ydw i'n arbenigwr ynglŷn â beth sy'n swnio'n Gymraeg?

Ta beth, rydw i wedi ailwampio'r blog a gobeithio yr ysgrifennaf yn fwy aml. Wn i ddim.

Un broblem y caf i wrth eistedd i lawr i ysgrifennu yw'r cwestiwn: Ar gyfer pwy ydw i'n blogio? Fel arfer pan ydw i'n ysgrifennu, rydw i'n anelu'r hyn fy mod yn dweud tuag at rywun. Ar fy mlog Saesneg, er enghraifft, ysgrifennaf bethau ac yn meddwl yn fy mhen: "This is something that only Eric will get," neu "My friends in Dublin will get a kick out of this," ac yn y blaen. Gall fod yn gynulleidfa weddol fach, gall fod mor fach ag un person. Ond pob tro, mae rhywun.

Ond yn fy mywyd Cymraeg mae unigrwydd. Ni allaf gyfrif y nifer o droeon fy mod wedi eistedd yma a meddwl: What the fuck? Dwedodd Golwg360 am y blog 'ma ei fod yn "braidd yn negyddol" ac "yn codi'r cwestiwn pam [fy mod] wedi penderfynu symud i Gymru a dysgu’r iaith os ydi pethau mor wael â hynny." Sy'n peri fy ateb o: "My fucking point exactly. What the fuck am I doing, and why the fuck do I keep fucking doing it? Why am I fucking destroying myself so that I can fucking live like a fucking ghost? Cold, hungry and totally fucking alone."

Sy'n y fath beth nad yw'n debygol o ennill ffrindiau ymhlith y Cymry cariadus, fe wn. Mae'n sefyllfa Catch 22, i ryw radd. Rydw i'n dioddef pylau o unigrwydd ond pan fo person yn cwyno am fod yn unig bydd yn gwthio pobl pellach i ffwrdd. Does neb eisiau bod yn ffrindiau gyda'r boi di-ffrind. Ond dyna beth sy'n digwydd yn fy mywyd. Dyna'r math o beth y byddwn i'n ei ysgrifennu. Penderfynaf yn aml, felly, i beidio ag ysgrifennu o gwbl.

Ni ellir dadwneud yr hyn a wnaethpwyd. Rydw i yma. Mae'r unigrwydd yn fy lladd i yn araf, araf deg. Ond dyna ni. Mae'n anodd gweld llawer o fudd mewn sôn am y fath beth.

Ond wedi dweud hynny... Baban Iesu Gravell, mae'r mis a hanner diwethaf wedi bod yn anodd. Ar wahân i ymgomiau un-munud bychain ynghylch traethodau, dwi heb gael sgwrs â neb ers 5ed Ionawr, pan ffoniodd Siân i ddweud ei bod yn bwrw eira. Cyn hynny, doeddwn i ddim wedi cael sgwrs ers Dydd Nadolig, pan oeddwn i siarad â fy nheulu ar y ffôn. Rydw i'n edrych ymlaen at ddychwelyd i'r brifysgol dydd Llun yn rhannol er mwyn cael cyfle sgwrsio.

Beth wnaf i pan ddaw fy MA i ben, tybed?